Meertalige kinderen na de lockdown en na de vakantie

Tijdens de lockdown stond de krant vol artikelen over de maatschappelijke gevolgen daarvan. Een van de vragen was: Wat betekent het voor leerlingen nu de scholen zijn gesloten en, met name, voor kinderen van immigranten?

De overheid en scholen maakten zich zorgen. Er werd voorspeld dat de beheersing van het Nederlands achteruit zou gaan en dat achterstand op school groot zou worden, nog groter dan ze al was. Dit zou gebeuren o.a. omdat kinderen minder Nederlands zouden horen en veel anderstalige ouders niet in staat zouden zijn om hun kinderen thuis te helpen met schoolwerk.

Gelukkig hebben leerkrachten veel energie gestoken in het voortzetten van het onderwijs en begeleiding door online les te geven en hebben vrijwilligers veel kinderen geholpen met hun huiswerk. Een geweldige prestatie!

Ik wil het hebben over ándere consequenties van de lockdown, namelijk die voor de algehele taalontwikkeling en voor de emotionele en sociale groei van deze kinderen. Had de lockdown hier ook invloed op?

Taalontwikkeling meertalige kinderen gaat prima door tijdens lockdown of vakantie

Ik zag iets positiefs ontstaan in deze periode. Gezinnen brachten meer tijd met elkaar door. Kinderen van anderstalige ouders werden meer blootgesteld aan de taal van hun ouders, hun moedertaal. Er werd meer ge(video)beld met andere familieleden. Ouders waarmee ik spreek, geven aan dat er nu tijd en aandacht was om rustig te communiceren. Zij zijn blij met de vorderingen van hun kinderen in de thuistaal.

Na de lockdown werden de gewone lessen hervat en werden kinderen weer meer aan het Nederlands blootgesteld. Dit was natuurlijk goed voor de ontwikkeling van deze taal. Toch maken leerkrachten zich zorgen over de waargenomen achteruitgang van de beheersing van het Nederlands bij sommige van hun leerlingen.

Deze zorgen zijn er echter niet alleen nú, in deze corona-crisis. Zij bestaan aan het begin van elk nieuw schooljaar als sommige kinderen gedurende de zomervakantie weinig Nederlands hebben gehoord of gesproken. Inmiddels zijn we midden in weer een zomervakantie, die dit keer bijna aansluitend op de lockdown begon. Dit betekent dat dezelfde kinderen een nog langere periode minder Nederlands horen en gebruiken.

Is er écht reden voor zorg? Onderzoek wijst uit dat kinderen goed in staat zijn om twee of meerdere talen tegelijkertijd te leren. Kinderen met een goede beheersing van hun moedertaal leren sneller en beter Nederlands dan kinderen die hun moedertaal niet goed beheersen. Iedereen weet dat als je meer blootgesteld wordt aan een taal, je die taal beter gaat beheersen. Als in de vakantie de blootstelling aan het Nederlands vermindert, vermindert ook de vloeiendheid in die taal. Dit ‘jojo-effect’ is een normaal verschijnsel in de meertalige taalontwikkeling. Om ouders te helpen de omvang van dit effect zo klein mogelijk te houden, geef ik hen vaak het onderstaande briefje. Het bevat concreet advies om de talen van meertalige kinderen te stimuleren. Desgewenst kun je het briefje hier downloaden Download.
Graag wil ik tzt deze brief in meerdere talen beschikbaar stellen. Een eerste vertaling, in het Portugees, vind u hier en in het Turks hier.
Dit advies is voor sommigen een ‘open deur’, maar mijn ervaring is dat er ouders zijn voor wie het bieden van een rijk taalaanbod niet zo vanzelfsprekend is, zeker als dit over het belang van de moedertaal gaat. Er is namelijk lang volgehouden dat men het gebruik van de moedertaal juist moest beperken. Gelukkig weten we nu allemaal beter.
Er circuleren vergelijkbare adviezen, dus ik heb zeker het wiel niet uitgevonden!

Beste ouder/verzorger,

Dit zijn enkele tips om u te helpen de meertalige taalontwikkeling van uw kind goed te stimuleren. Sommige dingen doet u waarschijnlijk al. Misschien zijn andere dingen nieuw. Misschien doet u dingen die niet in deze brief staan, die u leuk en nuttig vindt. Als u die met mij wilt delen ontvang ik graag een bericht van u via www.clinicababilonica.eu, zodat ik daar weer van kan leren en delen met andere ouders.

Dit zijn de tips:

  • Praat met uw kind in de taal die u het beste kent. Meestal is dat uw moedertaal. Dat is belangrijk zodat uw kind een goed voorbeeld heeft.
  • Praat met uw kind over wat jullie samen zien, doen en meemaken. Hierdoor hoort uw kind de klanken van uw taal en leert hij telkens nieuwe woorden en zinnen. Als uw kind in uw moedertaal veel woorden kent, zal hij beter Nederlands leren.
  • Zing samen met uw kind (kinder)liedjes in uw taal. Zingen is leerzaam en bijna elk kind vindt dat leuk.
  • Lees verhalen voor of vertel ze uit uw fantasie of herinnering. Doe dat in uw beste taal. Hierdoor leert uw kind meer woorden en leert hij zinnen beter begrijpen en maken.
    Op YouTube staat een filmpje “voorlezen doe je zo”:
    https://www.youtube.com/watch?v=gFg90GTIsUM met tips over hoe een verhaal voor te lezen.
  • Stimuleer uw kind om zelf verhalen te vertellen in welke taal hij wil. Praat er daarna over.
  • Kijk samen naar plaatjes in een boek of stripverhaal. Doe dan meer dan vragen “Wat is dit?”, maar help uw kind met vragen die beginnen met Wie, Wat, Waarom en Wanneer.  Bijvoorbeeld: ‘Wie speelt in het verhaal?’; ‘Wat doen ze?’; ‘Waarom doen ze dat?’; ‘Wanneer is dat gebeurd?’. Als hij hierover vertelt dan begrijpt een luisteraar het verhaal beter. Vooral op school is dit heel belangrijk.

 Soms is het lastig om boeken in andere talen te vinden.

  • Vraag er in uw openbare bibliotheek om. Als deze ze niet heeft, wil de bibliotheek ze misschien kopen.

Op de volgende websites vindt u boeken in verschillende talen en taalcombinaties om gratis te lezen of luisteren of te kopen:

We mogen het Nederlands niet vergeten. Dat is immers de schooltaal. Als u zelf niet goed Nederlands kent, kunt u organiseren dat uw kind meer Nederlands hoort. Dit kunt u bijvoorbeeld doen:

  • Kijk samen met uw kind educatieve televisieprogramma’s in het Nederlands. U kunt in uw eigen taal daarover napraten.
  • Stimuleer uw kind om na schooltijd met kinderen af te spreken die goed Nederlands spreken te spelen.
  • Bij een sportclub of een andere activiteit die hij leuk vindt, kan uw kind Nederlandssprekende mensen ontmoeten en met hen praten en zo nieuwe woorden leren.

 Uw eigen taal en cultuur zijn een mooie erfenis die u aan uw kind geeft! Van die erfenis zal hij zijn hele leven profijt hebben en hij zal er trots op kunnen zijn. Zijn meertaligheid heeft veel voordelen. Eén daarvan is dat u en uw kind gemakkelijk met elkaar kunnen praten. Dit is heel belangrijk voor zijn emotionele en sociale ontwikkeling en voor de ontwikkeling van zijn identiteit. En het is goed voor het hele gezin. Zorg dus dat de beheersing van de thuistaal NIET achteruitgaat op het moment dat uw kind Nederlands leert. Uw kind kan beide talen prima aan!

Als er lezers zijn die deze brief in een andere taal willen vertalen: Super! Stuur hem naar me op en ik plaats hem hierbij.

Bron van de afbeelding: https://id.theasianparent.com/read-aloud

4 gedachten over “Meertalige kinderen na de lockdown en na de vakantie”

  1. Als moeder uit Angola, met een Duitse man in Nederland, komt het artikel over ‘meertaligheid in de tijd van quarantaine’ voor mij als geroepen. Ik heb de kinderen gewoon Nederlands laten praten uit angst dat ze een achterstand zouden ontwikkelen. Mijn man daarentegen is gewoon doorgegaan met Duits praten met de kinderen. Ik lijk wel een minderwaardigheidscomplex te hebben over mijn eigen taal!

Geef een reactie

Reacties zijn zeer welkom. Je email adres wordt niet gepubliceerd. Berichten aan mij graag via het contactformulier. Bij verplichte velden staat een *