Checklist voor meertalige jonge ouders

Dit is een checklist voor jullie: jonge en aanstaande ouders in Nederland, die hun kinderen meertalig willen laten opgroeien. De checklist is bedoeld om je aan te zetten tot nadenken, tot een gesprek tussen jullie als ouders onderling en tot het nemen van een (voorlopige) beslissing over keuzes die jullie kunnen of moeten maken.

Elk gezin is anders in wat betreft het aantal talen dat er gesproken wordt en in de mogelijkheden die het heeft om de taalontwikkeling van de kinderen te stimuleren. Enkele mogelijke situaties zijn:

  • Beide ouders hebben dezelfde moedertaal, niet zijnde Nederlands.
    bv twee Syrische ouders; het kind leert waarschijnlijk eerst Arabisch en later Nederlands wanneer hij naar de peuterspeelzaal gaat.
  • Een ouder spreekt Nederlands, de andere ouder heeft een andere moedertaal, maar kent goed Nederlands en de onderlinge taal is Nederlands.
    bv Nederlands-Fries stel bij wie de Friessprekende ouder ook heel goed Nederlands spreekt, zodat dat de onderlinge taal is. Het kind leert beide talen vanaf de geboorte.
  • Een ouder spreekt Nederlands, andere ouder heeft een andere moedertaal, onderling spreken ze die andere taal.
    bv Nederlands-Italiaans stel bij wie de Nederlandsspreker ook heel goed Italiaans spreekt, en dat is de onderlinge taal. Het kind leert beide talen vanaf de geboorte.
  • Een ouder is Nederlands, andere ouder heeft een andere moedertaal, maar geen van beiden spreekt elkaars moedertaal zodat ze uitwijken naar een derde taal.
    bv Nederlands-Chinees stel, dat onderling Engels spreekt. Een mogelijk scenario is dat iedere ouder de eigen taal met het kind spreekt en dat het kind Engels leert uit de gesprekken van zijn ouders. Het kind groeit op met drie talen.
  • De ouders spreken elkaars moedertaal niet en ze spreken ook (nog) geen Nederlands. Ze spreken beiden wel Engels, en dat is de taal waarmee ze met elkaar communiceren.
    bv Duits-Turks stel, dat onderling Engels spreekt. Het kind groeit op met 4 talen. De ouders spreken elk de eigen moedertaal met hem. Hij zal in het gezin dagelijks Engels horen en zal vanaf de peuterspeelzaal/school en met vrienden snel Nederlands leren.

Herken je jezelf in een van deze voorbeelden? Of is je situatie een beetje anders? Doorloop samen de volgende vragen:

Hier al aan gedacht, jij, aanstaande meertalige ouder??

1. Het is belangrijk dat jullie praten over de meertalige opvoeding van jullie kind. Het liefst vindt zo’n gesprek plaats voordat het kind geboren is. Dit helpt om eenduidigheid te hebben over wat jullie eigen wensen zijn. Dit is nodig om de taalontwikkeling van het kind zo goed mogelijk te stimuleren. Kinderen kunnen gemakkelijk meerdere talen leren. Ouders moeten zich wel bewust zijn dat voor een goede taalontwikkeling, ongeacht de taalcombinatie, het kind een rijk taalaanbod verdient in iedere taal!

2. Bespreek samen welke talen ieder van jullie wilt dat het kind leert en waarom:

  • moeders moedertaal is belangrijk, omdat…
  • vaders moedertaal is belangrijk, omdat…
  • het Nederlands is belangrijk, omdat…
  • de taal … is belangrijk, omdat…

3. Wil je dat jullie kind jullie beider cultuur kent, waardeert en belangrijk vindt, en er trots op is? Wat gaan jullie doen om dat te bereiken?

4. Welke strategie willen jullie kiezen om met meertaligheid om te gaan? De ene strategie is niet per se beter dan de ander. Ieder gezin vindt er een die het best bij hen past. Het schept helderheid en rust als je een beetje consequent probeert te zijn. Niet te rigide doen, hoor! Voorbeelden zijn:

  • een ouder–een taal (iedere ouder spreekt de eigen moedertaal met het kind)
  • een taal voor elke situatie (bij het avondeten praten we Grieks…)
  • een taal, afhankelijk van aanwezigheid van derden (de buurvrouw kent geen Arabisch; als zij er is praten we Nederlands)

5. Inventariseer wie jullie kan helpen in het bieden van een rijke taalomgeving voor jullie kind. In jullie omgeving zijn er misschien andere sprekers van de talen die je belangrijk vindt voor je kind en met wie jullie kind een groter en meer divers aanbod aan die talen kan krijgen. Ook veel voorlezen helpt, dingen benoemen, etc.!

6. Evalueer je aanpak van tijd tot tijd en pas hem aan naar jullie situatie. Denk niet alleen aan wat gaat gebeuren op korte termijn, maar betrek bij overwegingen langetermijnplanning zoals in welk land/regio jullie de komende jaren denken te wonen. Betekent dat nog iets voor het leren van welke taal?

7. Realiseer je dat jullie taalkeuzes van jullie zijn. Misschien maakt jullie kind soms een andere keuze. Een bekend fenomeen is dat het kind Nederlands terug gaat praten tegen een anderstalige ouder. Laat het en dwing nooit! Prijs je kinds meertaligheid en hoe uniek het is dat hij meer dan een taal spreekt. Richt je op trots en op het kunnen communiceren en niet op foutloze vloeiende beheersing!! Het allerlaatste wat je wilt is een negatief gevoel oproepen bij een bepaalde taal!

Ik hoop dat deze checklist jullie helpt om met elkaar in gesprek te gaan en keuzes te maken.

Vertalingen gevraagd! Als iemand een vertaling maakt van deze checklist, naar welke taal dan ook, dan plaats ik die hier graag bij!

Download Professionals aan wie vaak vragen gesteld worden over meertalig opvoeden, kunnen deze checklist downloaden als pdf-bestand, printen, en overhandigen aan geïnteresseerde ouders.

Bron van de afbeelding: https://bilingualkidspot.com

8 gedachten over “Checklist voor meertalige jonge ouders”

  1. Nuttige vragenlijst. Zoals iemand al onder de tekst schrijft, is het niveau van de tekst wel best hoog (en overigens zullen ouders die geen Nederlands spreken de tekst niet kunnen lezen). Verder zou ik wel iets zeggen over het taalvaardigheidsniveau in de taal: als je een taal vloeiend spreekt en het Nederlands niet goed beheerst, is het beter de taal die je vloeiend spreekt tegen het kind te spreken.

    1. Beste Sander,
      De opmerking over taalniveau is zeker terecht en ik ga er wat aan doen. Wat betreft je tweede opmerking, ben ik dat heel hartgrondig met je eens! Nog steeds worden er goedbedoelde adviezen gegeven aan ouders, die zelf het Nederlands niet zo machtig zijn, om thuis met de kinderen Nederlands te spreken. Het resultaat is slechte moedertaal én slecht Nederlands! En communicatie van een lagere kwaliteit dan nodig is binnen het gezin, met potentiële negatieve gevolgen voor het opvoeden, het doorgeven van normen en waarden, etc.
      Manuela

  2. Ik mis nog iets bij punt 7. En dat is: geef niet op! Er zijn zoveel tweetalige kinderen die de tweede taal pas na hun 4e gaan spreken – als de ouders maar blijven volhouden om die taal aan te bieden. Helaas zie ik het namelijk regelmatig gebeuren dat ouders opgeven – het kind praat toch niet terug, dus ik stop er maar mee. Net zo als ouders opgeven omdat het kind dyslectisch is of een spraakgebrek heeft. Zonde en niet nodig!

    1. Beste Carola,
      Goede toevoeging. Als er een weinig rijke taalomgeving is, en de ouders, of één ouder, zijn/is de enige bron van de andere taal dan Nederlands, lijkt het soms wel tegen de stroom op zwemmen. Dus inderdaad: houd vol. Dwing niet. Elk niveau van beheersing is meegenomen: tot tien tellen, eenvoudig gesprek met opa en oma, dingen in huis benoemen, etc. Het maakt niet uit. Tweetaligheid is meestal niet evenwichtig; natuurlijk mag een taal dominanter zijn dan de andere. Plezier en trots zijn de beste basis voor het op latere leeftijd juist wél meer perfect willen leren spreken van die andere taal. En dan is de basis toch maar mooi gelegd!
      Manuela

  3. Geef je ook workshops aan ‘oude ouders’, dus aan ouders met oudere kinderen? Ik ben op zoek naar goede tips voor ouders van meertalige pubers. Jongeren dus twee of meer talen spreken, maar niet per se lezen en al helemaal niet schrijven (althans niet op het niveau van de schooltaal).
    Ik geef samen met een collega Duitse les voor tweetalige kinderen en we hebben een wachtlijst in de doelgroep 4-7 jaar, we hebben een klein groepje 7-9 jaar (waar we dus ook lezen en schrijven) en dan houdt het op.

  4. Hoi,

    Wat mij direct opvalt is het niveau van de tekst(en). Waarom heb je er niet voor gekozen om deze lijst op B1 niveau te schrijven? Is dat omdat je ervan uitgaat dat een hulpverlener deze vragen door gaat nemen met de ouders? Want als je doel is dat ouders (vaak dus NT2ers) deze vragenlijst zelfstandig gaan gebruiken om keuzes te maken dan ben ik bang dat het te moeilijk is.
    Tip: herschrijf de informatie op B1 niveau

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *